Да 135-годдзя народнага песняра

Filed under: Нумары,Шлях Коласа |

І Ў СТАЛІЦУ, І ПА КОЛАСАВЫХ МЯСЦІНАХ

– Большасць прапанаваных экскурсій для школьнікаў не разыходзіцца з вучэбнымі планамі, яны носяць вучэбна-пазнавальны характар, – падкрэслівае дырэктар Стаўбцоўскага бюро падарожжаў і экскурсій Леаніда Высоцкая.

Своеасаблівыя музейныя ўрокі ў сувязі са 135-годдзем з дня нараджэння Якуба Коласа праходзяць і на радзіме Якуба Коласа. Школьнікі-пачаткоўцы, у прыватнасці з СШ № 3 г. Стоўбцы, актыўна наведваюць філіял мемарыяльнага музея ў Смольні, дзе ажываюць многія творы песняра, і турбазу «Высокі бераг» – узор маляўнічасці нашага краю і яго гасціннасці, таму што тут гасцей сустракаюць пачастункам – чаем з блінамі. Інтарэс назіраецца сёлета і да музея Ф. Э. Дзяржынскага.

Сёлета, у Год навукі, адной з самых запатрабаваных экскурсій для школьнікаў стаў музей навук «Квантум».

Гэты музей з’явіўся ў Мінску адносна нядаўна, і першымі з нашага раёна наведалі яго вучні СШ № 2 г. Стоўбцы. Да іх актыўна далучыліся іншыя гарадскія школы, Залужскі ВПК дзіцячы сад – сярэдняя школа. Новы музей здзіўляе тым, што знаёміць з рознымі навукамі адначасова. Адбываецца гэта праз лазерны лабірынт, нахілены пакой, мэблю Гулівера і іншыя навукова-забаўляльныя вопыты і практыкаванні. У музеі прадстаўлена больш за 150 экспанатаў, і да кожнага можна дакрануцца.

Ёсць жадаючыя наведаць музей Мінскага метрапалітэна, размешчаны на станцыі «Магілёўская». «Музей бясплатны, – звяртае ўвагу Леаніда Высоцкая. – У ім можна даведацца пра гісторыю стварэння метро і пабыць у ролі машыніста (балазе, у экспазіцыі прадстаўлены макет рэальнай кабіны машыніста), што адначасова знаёміць дзяцей з сучаснымі запатрабаванымі прафесіямі і служыць іх прафарыентацыі». Пра прафарыентацыйную ролю экскурсій можна сказаць і пры наведванні вядомых айчынных вытворцаў цукерак і кандытарскай прадукцыі «Камунарка» і «Слодыч».

Акрамя таго, у школьнікаў раёна нязменным попытам карыстаюцца таксама тэатры, цырк з яго новай праграмай «Цырк запальвае зоркі» і магчымасцю трапіць па выхадных на дзённае прадстаўленне. У дарослых упадабаны машрут-паломніцтва – у Жыровічы, Сынкавічы. Леаніда Высоцкая называе сярод прафсаюзных арганізацый прафкам Стаўбцоўскага занальнага вузла электрасувязі. Нядаўна сувязісты здзейснілі запамінальную паездку ў Брэст. Калектыў гэтай арганізацыі адносна невялікі, але дзякуючы ініцыятыўнасці старшыні прафкама Марыны Пашковіч ён не змяняе сваёй традыцыі – адпраўляцца некалькі разоў на год у новае падарожжа.

Таццяна ПЯТКЕВІЧ    

 

ЖЫВЫЯ ГЕРОІ «НОВАЙ ЗЯМЛІ»

Якуб Колас часта настолькі заставаўся верным прынцыпу дакументальнасці, дакладнасці, што даследчыкам не складала асаблівай цяжкасці расшыфроўваць персанажы «Новай зямлі».

У паўнаце адносін, традыцый, звычак, паводзін, характараў, у шырокай падачы побыту, працы, адпачынку паўстае перад намі сям’я Міхала. І за самім гаспадаром зусім не цяжка пазнаць бацьку паэта Міхала Казіміравіча Міцкевіча.

Ганна – маці паэта, Ганна Юр’еўна Міцкевіч (дзявочае прозвішча Лёсік). У яе вобраз Якуб Колас уклаў і душэўную цеплыню, і мацярынскую дабрату, чуллівасць, пяшчоту. Але як сакавіта па-народнаму і ўмела па-вясковаму ўмее Ганна накрычаць і паўшчуваць Міхала, калі ён вяртаўся дадому выпіўшы.

Ганна – гэта захаванне і выкананне розных традыцый, часам рэлігійных, Ганна – гэта святасць павер’яў і паданняў, звязаных з земляробчай працай. Яна не толькі працуе і выхоўвае дзяцей, але і суперажывае марам і задумам галоўных герояў – Міхала і Антося.

Дзядзька Антось – малодшы брат Міхала – Антон Казіміравіч Міцкевіч. Яго вобраз сваёй «знешнасцю», дзейснасцю ў многім унутраны, псіхалагічны характар Міхала. Майстар на ўсе рукі, на кім ад зімы і да зімы ляжыць «ярэмца хлебароба», дзядзька Антось – сцвярджэнне жыцця і працы.

Якубу Коласу не прыйшлося дамалёўваць у чым-небудзь вобраз Антося. Узяты «жыўцом» непасрэдна з памяці, ён застаўся такім жа і ў паэме.

Успамінаючы дзядзьку Антося, Якуб Колас у аўтабіяграфіі пісаў: «У сям’і жылі два дзядзькі – Пятрусь і Антось, людзі пісьменныя. Дзядзька Пятрусь быў на вайсковай службе пісарам. Ён любіў чытаць кнігі, разбіраўся ў іх і наогул шанаваў кнігу. Дзядзька Антось, малодшы з маіх дзядзькоў, здаў экзамен за курс пачатковай школы. Ён ведаў многа розных апавяданняў, казак і ўмеў цікава іх расказваць, ведаў многа песень, галоўным чынам з розных спеўнікаў; любіў дзяцей, умеў з імі ладзіць і добра разумеў дзіцячую псіхалогію. Ён і прывіў мне любоў да навукі і вельмі зацікавіў байкамі Крылова, творы якога я пазней амаль усе ведаў на памяць».

З любоўю і праўдзівай дакладнасцю Якуб Колас малюе партрэт дзядзькі Антося:

Вось як жывога дзядзьку бачу,

Я тут партрэт яго зазначу.

Ён невысок, не надта ёмак,

Ды карчавіты і няўломак,

А волас мае цёмна-русы,

І зухаўскія яго вусы

У меру доўгі, густаваты,

Угору чуць канцы падняты;

А вочы шэры, невялічкі,

Глядзяць прыветна, як сунічкі,

Але раптоўна і адразу

Не расчытаеш іх выразу:

То смех, то хітрасць з іх бліскае,

То дабрата, але якая!

Па ўспамінах родных і знаёмых Я. Коласа дзядзька выглядаў іменна так. Жывучы ў братавай сям’і, працуючы на яе, дзядзька Антось усе свае сілы аддае для радасці і дабрабыту іншых. Ён так і не жаніўся да канца сваіх дзён. І тут Колас застаецца верным праўдзе жыцця:

Каб дапісаць партрэт Антося,

Скажу: на свеце не знайшлося

Ні ўдоўкі-любкі, ні дзяўчыны,

Каб палучыць дзве палавіны,

Каб разам шчасце здабываць

І поруч долю падзяляць.

Па-майстэрску Я. Коласам намалявана карціна выбару касы. Тут дзядзька Антось выступае як вялікі знаўца гэтай сялянскай справы, як дбайны гаспадар:

І паглядаць было цікава,

Як дзядзька шчыра і ласкава

Касу на рынку выбірае!

Якіх ён спроб там не ўжывае!

Спярша агледзіць яе пільна,

З усіх бакоў глядзіць прыхільна

І паступова, па парадку

Як на насок, так і на пятку

І на кляймо, на шыйку тую;

Глядзіць мінуту і другую.

Па ўспамінах быўшага настаўніка Леаніда Міхайлавіча Бірулі да дзядзькі Антося часта прыходзілі мікалаеўцы з просьбай дапамагчы выбраць касу.

Каларытная і багатая натура дзядзькі Антося ў жыцці амаль не патрабавала мастацкага домыслу, дамалёўкі ў паэме. Усё залежала ад глыбіні таленту паэта, ад майстэрства валодання словам, ад умення адбіраць патрэбны матэрыял, які арганічна мог увайсці ў агульную канву паэмы.

Вялікае месца ў паэме адведзена дзецям. Вобразы Уладзіка, Алеся, Міхаліны, Гэлі, Юзіка, Ганны і Костуся спісаны з братоў і сясцёр Я. Коласа, з сябе. Уладзік – Уладзімір Міхайлавіч Міцкевіч, Алесь – Алесь Міхайлавіч Міцкевіч, Міхаліна – Міхаліна Міхайлаўна Міцкевіч, Гэля – Алена Міхайлаўна Міцкевіч, Юзік – Іосіф Міхайлавіч Міцкевіч. А вось наконт Ганны, аднойчы ўпамянутай сярод дзяцей у паэме, у А. Лойкі ўзнікаюць сумненні. «Толькі Ганны… не было сярод сясцёр паэта».

Алесь КАМАРОЎСКІ

РУБРЫКІ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>